Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) – cơ quan quản lý của một trong những trung tâm tài chính hàng đầu châu Á, vừa công bố dự thảo sửa đổi Technology Risk Management (TRM) Notices với các định chế tài chính tại Singapore. Dự thảo không chỉ bổ sung một số yêu cầu kỹ thuật mới mà còn phản ánh sự thay đổi trong triết lý quản lý rủi ro công nghệ mà thị trường Việt Nam cũng cần đặc biệt chú ý: thay vì chỉ tập trung vào bảo vệ hệ thống CNTT trước các cuộc tấn công mạng, MAS dần hướng tới mục tiêu lớn hơn là nâng cao khả năng chống chịu công nghệ và duy trì liên tục các dịch vụ tài chính thiết yếu.
Thay đổi triết lý quản trị rủi ro công nghệ cốt lõi: từ kiểm soát phòng ngừa đến khả năng chống chịu và duy trì dịch vụ.
Trong nhiều năm, quản trị rủi ro công nghệ thông tin (CNTT) chủ yếu xoay quanh việc bảo vệ máy chủ, ứng dụng hoặc cơ sở dữ liệu bằng các giải pháp an ninh mạng như tưởng lửa (firewall), phần mềm diệt virus, hệ thống phát hiện xâm nhập hay trung tâm điều hành an toàn thông tin (SOC), hướng tới mục tiêu ngăn chặn tấn công và bảo vệ hạ tầng CNTT khỏi các mối đe dọa từ bên ngoài.
Tuy nhiên, trước thực tế chuỗi cung ứng công nghệ ngày càng phức tạp và sự phụ thuộc lớn vào các bên thứ ba (Cloud, API, phần mềm độc quyền), việc ngăn chặn toàn bộ sự cố là điều gần như không thể.
Một loạt sự cố trong vài năm gần đây đã cho thấy rõ điều này:
- Sự cố SolarWinds (2020) chứng minh rằng một nhà cung cấp phần mềm có thể trở thành điểm xâm nhập của hàng nghìn tổ chức trên toàn cầu.
- Lỗ hổng Log4Shell (2021) khiến nhiều doanh nghiệp mất nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng chỉ để xác định liệu hệ thống của mình có sử dụng thư viện Log4j hay không.
- Vụ tấn công MOVEit (2023) tiếp tục cho thấy chuỗi cung ứng phần mềm đang trở thành mục tiêu hấp dẫn của tin tặc.
- Sự cố cập nhật phần mềm của CrowdStrike (2024) làm gián đoạn hoạt động của nhiều ngân hàng, sân bay và bệnh viện trên thế giới, dù đây không phải một cuộc tấn công mạng truyền thống.
Những sự kiện này đặt ra câu hỏi cho các cơ quan quản lý:
Liệu mục tiêu của quản trị rủi ro công nghệ có còn đơn thuần là ngăn chặn tấn công mạng, hay cần hướng tới khả năng khả năng phát hiện sớm, ứng phó nhanh và khôi phục dịch vụ với mức gián đoạn thấp nhất khi sự cố xảy ra?
Chính từ bối cảnh đó, MAS xây dựng Dự thảo sửa đổi TRM Notice với 7 nhóm yêu cầu mới như sau:
1. Quản lý tài sản CNTT (IT asset management)
2. Đánh giá và giám sát rủi ro CNTT (IT risk assessment and monitoring)
3. Lập kế hoạch và quản lý năng lực hệ thống (capacity planning and management)
4. Kiểm soát quản lý thay đổi (change management controls)
5. Giám sát liên tục hệ thống và an ninh (continuous system and security monitoring)
6. Sao lưu dữ liệu bất biến hoặc ngoại tuyến (immutable or offline data backup)
7. Quản lý sự cố (incident management)
Bên cạnh bảy nhóm yêu cầu trên, MAS còn đề xuất làm rõ cách ghi nhận thời gian gián đoạn ngoài kế hoạch của các hệ thống trọng yếu. Dự thảo làm rõ rằng cả các trường hợp "gián đoạn một phần" hoặc "chập chờn, ngắt quãng" nhưng ảnh hưởng đến hoạt động hoặc dịch vụ khách hàng cũng phải được tính vào tổng thời gian gián đoạn. Đây là áp lực rất lớn cho ban điều hành các ngân hàng và tổ chức tài chính khi hệ thống Core Banking hay dịch vụ thanh toán số gặp lỗi nghẽn mạng cục bộ.
Dự thảo của MAS hiện vẫn đang trong giai đoạn tham vấn và chưa phải quy định có hiệu lực. Tuy nhiên, xét trên xu hướng quốc tế, cách tiếp cận của Singapore khá tương đồng với nhiều khuôn khổ gần đây như DORA (Digital Operational Resilience Act) của Liên minh Châu Âu hay các hướng dẫn về khả năng chống chịu vận hành của nhiều cơ quan quản lý khác. Vì vậy, việc nghiên cứu dự thảo này không chỉ giúp hiểu định hướng của Singapore mà còn mang lại góc nhìn về hướng phát triển của quản trị rủi ro công nghệ trong khu vực.
Khoảng cách của Việt Nam không nằm ở công nghệ mà ở quản trị
Việt Nam đã đạt nhiều bước tiến trong việc hoàn thiện khung pháp lý về dữ liệu và an toàn thông tin. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 thiết lập các nguyên tắc đối với hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân. Ngân hàng Nhà nước cũng đã ban hành nhiều quy định về an toàn hệ thống thông tin, quản lý rủi ro CNTT và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực ngân hàng.
Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ khả năng chống chịu vận hành, khoảng trống của thị trường Việt Nam không còn nằm ở việc thiếu công nghệ bảo mật mà nằm ở cơ chế giám sát rủi ro nội bộ.
Nhiều tổ chức đã đầu tư đáng kể cho SOC (trung tâm điều hành an toàn thông tin), SIEM (hệ thống quản lý thông tin và sự kiện an ninh) hay giải pháp EDR (Phát hiện và ứng phó tại thiết bị đầu cuối) và DLP (Ngăn chặn thất thoát dữ liệu). Song câu hỏi quan trọng hơn lại là:
Tổ chức đã có cái nhìn đầy đủ về toàn bộ tài sản CNTT thuộc phạm vi quản lý của mình hay chưa? Các mối phụ thuộc giữa hệ thống, ứng dụng, thành phần mã nguồn mở và các nhà cung cấp dịch vụ bên thứ ba đã được lập tài liệu đầy đủ hay chưa? Ai chịu trách nhiệm đối với từng rủi ro và ban điều hành có được cung cấp thông tin đủ nhanh để đưa ra quyết định khi xảy ra sự cố hay không?
Đối với các tổ chức tài chính Việt Nam, đây là tín hiệu quan trọng về xu hướng quản lý mà khu vực nhiều khả năng sẽ theo đuổi trong những năm tới. Thay vì chờ đến khi các yêu cầu này trở thành nghĩa vụ pháp lý, các tổ chức có thể chủ động chuẩn bị:
- Lập và duy trì danh mục đầy đủ dịch vụ và tài sản
- Xác định rõ chủ sở hữu rủi ro, cơ chế báo cáo và các chỉ báo rủi ro trọng yếu
- Kiểm thử khả năng chống chịu trên thực tế
- Tích hợp quản lý sự cố với bảo hiểm Cyber
Ưu tiên nâng cao năng lực vận hành trong một môi trường tài chính số ngày càng phức tạp khi An toàn an ninh mạng vẫn là nền tảng, nhưng khả năng chống chịu vận hành đang dần trở thành chuẩn mực quản trị của giai đoạn tiếp theo.
Nguồn tham khảo: Monetary Authority of Singapore (6/2026): Consultation Paper on Proposed Amendments to Notices on Technology Risk Management
Sending data...